Güvenilir enerji altyapıları için mühendislik çözümleri
0352 606 01 55satis@mudaenerji.com
SERVİS ÖLÇÜM

Paratoner Ölçümü

Paratoner, Parafudr ve Yıldırım Darbe Koruma

Yıldırımdan korunmada amaç, yıldırımın doğrudan ve dolaylı etkilerini ortadan kaldırmak veya en aza indirmektir. Geçmişte yıldırımdan korunma daha çok can güvenliği ve yangın risklerinin önlenmesiyle sınırlı görülürken; gelişen teknoloji ve yaşam standartları, korunması gereken sistem ve ekipmanların kapsamını genişletmiştir.

Aktif paratoner sistemleri, yıldırım deşarjını yakalama başlığına yönlendirerek yıldırım akımını iniş iletkenleri üzerinden güvenli biçimde toprağa iletmeyi amaçlar. Bu sistemlerde başlığın iyonizasyon ve erken akış başlatma prensibinden yararlanılması hedeflenir. Yıldırımlı havalarda atmosferde elektrik alanın ve yük yoğunluğunun artması yıldırım oluşum süreçlerinde etkili olmaktadır.

Aktif paratonerler (ESE), IEC 62305 serisi standartların öngördüğü yakalama ucu sistemi kapsamında tanımlanmamaktadır. Bununla birlikte, Fransa'da NF C 17-102 gibi ulusal standartlarda aktif paratoner sistemlerine yer verilmektedir. Bir tesis için koruma yöntemi, ilgili standartlar ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak belirlenmelidir.

Paratoner başlığı tarafından yakalanan yıldırım akımının iniş iletkenleri ve topraklama sistemi aracılığıyla emniyetli biçimde toprağa aktarılması amaçlanır. Ancak aktif paratoner tek başına yıldırımın tüm doğrudan veya dolaylı etkilerine karşı mutlak koruma sağlamaz.

Faraday Kafesi ile Yıldırımdan Korunma

Faraday kafesi esasına dayanan dış yıldırımlık sistemleri; yakalama uçları, iniş iletkenleri ve topraklama sisteminden oluşur. Korunacak yapı, uygun şekilde konumlandırılan iletken yollarla yıldırım akımının toprağa iletilmesine olanak sağlayacak biçimde tasarlanır. Sistemin tasarımı ve uygulaması, yapının özellikleri ve yıldırımdan korunma risk değerlendirmesine göre yapılmalıdır.

Faraday kafesi yaklaşımı kapsamlı bir koruma sağlayabilse de hiçbir yıldırımdan korunma sistemi tüm riskleri %100 ortadan kaldırmaz. Dış yıldırımlık, eşpotansiyel kuşaklama ve iç aşırı gerilim koruması birlikte değerlendirilmelidir.

Parafudr ve İç Yıldırımlık (SPD) Sistemleri

Paratoner tesisatları binaların ve içindeki insanların yıldırımın doğrudan etkilerine karşı korunmasına katkı sağlar. Bina içindeki elektrik ve elektronik cihazlar, TV antenleri, telefon santralleri ve benzeri ekipmanlar için ise uygun ani aşırı gerilim koruma cihazları (SPD) gereklidir.

Aşırı gerilim darbeleri; doğrudan veya dolaylı yıldırım etkileri ve şebekedeki anahtarlama olayları nedeniyle enerji hatlarında ve bina içi tesisatlarda oluşabilir. SPD cihazları, darbe sırasında iletime geçerek aşırı gerilimi sınırlamaya ve darbe akımını uygun yoldan topraklama/eşpotansiyel sisteme yönlendirmeye yardımcı olur; darbe sonrasında normal çalışma durumuna döner.

Tesislerde kurulan paratoner, dış yıldırımlık ve iç yıldırımlık tesisatlarının periyodik olarak kontrol edilmesi ve gerekli ölçümlerin yapılması gerekmektedir.